از منظر طب ایرانی فصل بهار زمانی است که انسان در سرزمین معتدل محتاج به پوشش زیاد به سبب سردی هوا و نیز محتاج تهویه به سبب گرمی هوا نباشد. مزاج فصل بهار گرم و مرطوب در حد اعتدال است و به سبب مزاج و لطافت ، مقوی قوا ، مناسب مزاج روح طبی و موجب تقویت آن می گردد. این فصل برای تمام سنین مناسب بوده و به ویژه برای کهنسالان و صاحبان مزاج سرد و خشک مناسب ترین فصل برای زندگی و سلامت می باشد. در بهار تولید خون افزایش می یابد و همین امر امکان ابتلا به برخی بیماری ها را نیز افزایش میدهد و موجب بیماری های خونریزی دهنده ، ترک برداشتن رگ ها ، پیدایش بزاق خون آلود و همچنین سرفه می گردد. در این فصل گرمی هوا اخلاط و موادی را که به دلیل سرمای زمستان و کاهش تعریق در بدن حبس شده اند ، رقیق کرده و به حرکت درمی آورد.(همانند اتفاقی که در طبیعت برای برف و یخ می افتد).اگر بدن نتواند این اخلاط را به طور کامل دفع نماید، به سوی اندام های ضعیف مانند کشاله های ران و زیر پوست و اطراف بدن جاری می شوند وباعث تولید امراض شایع در این فصل مانند دمل ها ، ورم های چرکی ، جوش ها ، خارش و ورم های حلق می گردند و اگر وارد مغز شده و به بطن های مغزی برسند ، موجب بروز صرع و سکته در افراد مستعد و دارای پیش زمینه می گردد. اگر این مواد به مخاط بینی بریزند موجب زکام، گرفتگی صدا ، و سرفه می شوند ، همچنین ریزش این مواد به مفاصل ، ورم های چرکی مفصلی و درد مفاصل را به دنبال دارد.از سوی دیگر هربیماری که ماده آن در زمستان ساکن باشد ، دراین فصل به هیجان آمده ، نضج یافته و دفع می گردد. پس شدت یافتن بیماری در این فصل لزوما نشانه بدی نیست ، بلکه ممکن است به دلیل آماده شدن مواد زائد بیماری زا برای دفع باشد. این اتفاق به ویژه در بدن کسانی که در زمستان به سبب پرخوری و کم حرکتی دچار افزایش اخلاط گشته اند ، بیشتر نمود می یابد .

بنا به گفته ابوعلی سینا چون در این فصل مواد بلغمی در بیماران بلغمی تحریک می شود، بیماری های سکته و درد مفاصل بیشتر در این بیماران بروز می کنند. در نتیجه برای کاهش ابتلا به این بیماری ها باید نکاتی را رعایت کرد ، از جمله در فصل زمستان نباید از ورزش مناسب غافل شد.

تدابیر مهم در فصل بهار:

  • بدن را از مواد و اخلاط فاسد پاک نمایید.(۱-استفاده از آش های ساده طبی ۲-خونگیری به روش فصد و حجامت و.)
  • از پرخوری و برهم خوری جدا اجتناب نمایید
  • از مصرف زیاد نوشیدنی های گرمی بخش و بسیار رطوبت آور بپرهیزید
  • مصرف غذاهای مولد خون از جمله انواع گوشت (به ویژه گوشت قرمز) را به حداقل برسانید
  • به میزان لازم از غذاهای طبع سرد که مانع رقت و حرکت شدید اخلاط مواد زائد میگردند، استفاده نمایید.
  • از جنبش های بیش از حد بدنی بپرهیزید
  • از تنش های زیاد روانی مثل خشم و پرخاشگری پرهیز نمایید
  • از نوشیدنی ها و رب های فرونشاننده گرما مانند شربت ریواس ، عرق کاسنی ، شربت زرشک ، غوره و رب غوره ، شربت نارنج و لیمو و به لیمو استفاده نمایید.
  • از مصرف مواد گرم، تلخ ، تند ، شور و تیز مانند تنقلات ( آجیل های شور ، تخمه ، گردو) و ادویه جات تند (فلفل ، دارچین و زنجبیل) بپرهیزید
  • لباس های لطیف و سبک به ویژه از جنس کتان بپوشید و از گرم شدن زیاد بدن به ویژه در خواب جلوگیری کنید.
  • از حمام بسیار گرم و استفاده طولانی از آب های معدنی گرم اجتناب نمایید
  • از مصرف آب با معده خالی و ناشتا خودداری نمایید
  • اگر دچار انواع آلرژی هستید از مصرف میوه های لطیف مثل خیار ، هندوانه و طالبی که در بدن به سرعت دچار تغییرات نامطلوب می شوند پرهیز نمایید
  • استفاده از آب میوه های فوق با کمی شکر برای کاهش حرارت مانعی ندارد
  • با رعایت دستورات لازم از بروز یبوست جلوگیری نمایید
  • از سیب و کاهو سکنجبین به عنوان میان وعده استفاده نمایید
  • از شربت عناب ، شربت آلو بخارا یا شربت تمرهندی به صورت روزانه استفاده نمایید(به خصوص در افرادی که غلبه گرمی در مزاج دارند) .شربت عناب به ویژه در افرادی که غلظت خون دارند بسیار کارآمد است
  • در صورتی که با خوردن میوه ای ، احساس سنگینی ، خشکی دهان و پوست و حتی باد گلو زدن داشتید ، دیگر آن میوه را مصرف نکنید
  • مصرف سبزیجات مخصوص این فصل را از یاد نبرید